Φιλότιμο: Τι σημαίνει για την ελληνική κουλτούρα;

Ιστολόγιο | The Greek Blog series:

A monthly blog article in Greek for students of the Greek language.

Ένα μηνιαίο άρθρο στα ελληνικά για μαθητές ελληνικών.

This month we’re discovering one of the most famous Greek words & notions. I bet you have heard it before! You’ll explore its history and how Greeks use it today, which will take you to our first question: Why is it so important in the first place?

Γιορτάζουμε 3 χρόνια! Χρόνια Πολλά Greek at Heart Community!

---

Συχνά διαβάζω ότι τη λέξη “φιλότιμο” δεν μπορούμε να τη μεταφράσουμε σε καμία άλλη γλώσσα, επειδή πρόκειται για μία μοναδική ελληνική έννοια. Βέβαια, για να απαντήσει κανείς στο αν υπάρχει ή δεν υπάρχει “φιλότιμο” σε άλλες γλώσσες και κουλτούρες, θα πρέπει να γνωρίζει καλά πάρα πολλές άλλες γλώσσες και κουλτούρες, έτσι δεν είναι; 

Πώς ξεκινάει, όμως, η ιστορία της λέξης;

Το ρήμα “φῐλέω” (φιλώ) σήμαινε στα αρχαία ελληνικά “αγαπώ, φροντίζω” ή, ακόμα, “μου αρέσει”. 

Το δεύτερο μέρος της λέξης “-τιμο” έρχεται από τη λέξη “τιμή”. Στα αρχαία ελληνικά σήμαινε “δόξα”. Στα νέα ελληνικά σημαίνει την “καλή φήμη και την αξία κάποιου”. Δηλαδή, “φῐλοτῑμία” ήταν αρχικά “η επιθυμία για την τιμή, για τη δόξα”. Σήμερα σημαίνει κάτι τελείως διαφορετικό.

Όταν κάποιος έχει “φιλότιμο”, συμπεριφέρεται με σεβασμό για τον εαυτό του και τους άλλους. Ας δούμε μερικά παραδείγματα με τη λέξη:

• Είναι πολύ φιλότιμος στη δουλειά του σημαίνει ότι δουλεύει με σωστό, ηθικό τρόπο. 

• Δεν έχεις φιλότιμο; σημαίνει ότι δεν έχεις τιμή, σεβασμό για τον άλλον άνθρωπο ή ηθική (ή όλα αυτά μαζί).

• Από τότε που βγήκε η συγνώμη, χάθηκε το φιλότιμο, είναι μία άλλη γνωστή φράση που σημαίνει ότι αν συμπεριφερόταν κάποιος με φιλότιμο, δε θα χρειαζόταν να πει μετά συγνώμη.

Στην καθημερινότητα, φιλότιμο έχει αυτός που συμπεριφέρεται σωστά, χωρίς να περιμένει αντάλλαγμα. Για παράδειγμα, αυτός που δίνει τη σειρά του σε έναν ηλικιωμένο ή σε έναν γονιό με μωρό ή αυτός που βρίσκει ένα πορτοφόλι στον δρόμο και το δίνει στην αστυνομία. Έβγαλα τη φωτογραφία που βλέπεις πιο πάνω, σε ένα μαγαζί με μπαχαρικά στην Αθήνα, όπου ο μαγαζάτορας είχε το φιλότιμο να μου δώσει το καλύτερο μέρος από ένα μπαχαρικό που σχεδόν είχε τελειώσει.

Στη σύγχρονη ελληνική κουλτούρα το φιλότιμο είναι, λοιπόν, ο σωστός, ο ηθικός τρόπος που συμπεριφέρεται κάποιος στους άλλους και στον εαυτό του, με τιμή και σεβασμό.

Ευχαριστώ για την ανάγνωση!

~ Δανάη

Next steps:

• Στα ελληνικά υπάρχουν κι άλλες λέξεις που ξεκινάνε από “φιλο-”. Ξέρεις κάποια; I’d love to read your reply in the Comments section, below!

---