Τι είναι η καθαρεύουσα;
Ιστολόγιο | The Greek Blog series:
A monthly blog article in Greek for students of the Greek language.
Ένα μηνιαίο άρθρο στα ελληνικά για μαθητές ελληνικών.
It’s a well-known fact that the Greek language is one of the oldest languages in the world. Greek holds a record amongst the Indo-European languages as the language with the longest documented history: written records go back to 1500 BC .
Although there have been some modifications, such as the letter Ο, which initially corresponded for all sounds later represented by Ο, ΟΥ, Ω, or the later addition of Ξ and Ψ, the alphabet is continuously used for 2800 years!
Something, however, happened in the late 18th-early 19th century, that changed the course of the Greek language. Let’s find out more!
Όταν ο Αδαμάντιος Κοραής ήταν νέος, ήθελε να σπουδάσει. Ο πατέρας του, όμως, ήταν έμπορος και ήθελε ο γιος του να συνεχίσει την οικογενειακή επιχείρηση. Αλλά ο Κοραής αγαπούσε τη γνώση, τις γλώσσες και την άνετη ζωή. Έτσι, έφυγε από τη Σμύρνη το 1771 και έμεινε στην Ολλανδία για 6 χρόνια. Τελικά, έμεινε στη Γαλλία για το υπόλοιπο της ζωής του και πέθανε στο Παρίσι το 1833.
Ποιος ήταν, όμως, ο Αδαμάντιος Κοραής και τι σχέση έχει με την ιστορία της ελληνικής γλώσσας;
Ο Κοραής θεωρείται ως ένας από τους πιο σημαντικούς Έλληνες “λόγιους” του 19ου αιώνα, δηλαδή τους μορφωμένους, όσους έχουν σπουδάσει και έχουν γνώσεις για πολλά θέματα.
Ήταν “αρχαϊστής”, δηλαδή πίστευε ότι η αρχαία γλώσσα είναι η καθαρή μορφή της ελληνικής. Αντίθετα, πίστευε ότι η δημοτική γλώσσα, δηλαδή η γλώσσα που μιλούσαν οι περισσότεροι άνθρωποι (και οι οποίοι δεν είχαν πρόσβαση στη γραφή και την εκπαίδευση), ήταν διεφθαρμένη από λέξεις και εκφράσεις που δεν ήταν “καθαρά” ελληνικές, αλλά ήταν λέξεις από άλλες γλώσσες, κυρίως τα τουρκικά, αλλά και τα ιταλικά, σλάβικα κτλ.
Ο Κοραής, λοιπόν, πρότεινε τον καθαρισμό της γλώσσας με βάση τους κανόνες της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Στην πράξη, αυτό σήμαινε τη δημιουργία νέων λέξεων με αρχαϊκά στοιχεία και την προτίμηση αρχαϊκών τύπων στη γραμματική.
Εδώ, πρέπει να πούμε ότι η γραπτή γλώσσα είχε ήδη αρχαϊκά στοιχεία, λόγω της χρήσης της ελληνιστικής κοινής (ή “Αλεξανδρινής διαλέκτου”) στα εκκλησιαστικά κείμενα, για παράδειγμα. Από μία άποψη, ήταν λογικό για τον Κοραή, που έζησε σχεδόν όλη του τη ζωή στο εξωτερικό και είχε κυρίως επαφή με τη γραπτή γλώσσα, να θέλει να επιστρέψει η προφορική γλώσσα στην πιο αρχαϊκή μορφή της.
Η καθαρεύουσα, όπως ονομάστηκε η μορφή αυτή της ελληνικής, έγινε η επίσημη γλώσσα του κράτους το 1834 και μέχρι το 1976. Από το 1976, η επίσημη γλώσσα είναι, βέβαια, η νέα ελληνική (δημοτική) γλώσσα.
Ως αποτέλεσμα, όμως, της καθαρεύουσας, στα νέα ελληνικά και κυρίως στον γραπτό λόγο, εξακολουθούμε να χρησιμοποιούμε πάρα πολλές λέξεις και φράσεις που τις ονομάζουμε “λόγιες” ή ρήματα που τα ονομάζουμε “αρχαιόκλιτα”. Πώς θα ήταν η γλώσσα, άραγε, αν δεν υπήρχε η καθαρεύουσα;
Ευχαριστώ για την ανάγνωση!
~ Δανάη
Next steps:
Ξέρεις λέξεις ή φράσεις της καθαρεύουσας; Αν ναι, ποιες είναι αυτές; I’d love to read your reply in the Comments section, below!
