Κακό μάτι μη σε βρει

Ιστολόγιο | The Greek Blog series:

A monthly blog article in Greek for students of the Greek language.

Ένα μηνιαίο άρθρο στα ελληνικά για μαθητές ελληνικών.

Μάτι για τη βασκανία

Why many people “break” a pomegranate on New Year’s day in Greece? Why do we say “χτύπα ξύλο” (in other cultures, too!)? What does it mean “δάγκωσε τη γλώσσα σου”? And many, many more…This month in the Ιστολόγιο | Greek blog and the Greek at Heart Podcast, we’re looking at all these beliefs and habits that make superstitions a part of our daily lives in Greece, even when we are not really aware of them. Let’s dive right in!

---

Κακό μάτι μη σε βρει!

Ίσως έχετε διαβάσει για το “μάτι”, το φυλαχτό σε σχήμα μπλε ματιού που προστατεύει από το “κακό μάτι”, ή αλλιώς τη “βασκανία”. Υπάρχει η χριστιανική προσευχή που διώχνει τη βασκανία, αλλά και διάφορες μικρές τελετουργίες, όπως για παράδειγμα τρεις σταγόνες λάδι σε ένα ποτήρι νερό, ή το αλάτι μέσα σε μία πετσέτα, που γυρίζει τρεις φορές πάνω από το κεφάλι του “ματιασμένου”. Αν κάνεις ότι φτύνεις ένα μικρό παιδί τρεις φορές, επίσης θα προστατευτεί από το μάτιασμα. (Λες “φτου, φτου, φτου”, και όχι, δε φτύνεις πραγματικά!)

Αν όλα αυτά ακούγονται πολύ περίεργα, σκεφτείτε λίγο κάποιες τελετουργίες που έκαναν οι παππούδες σας ή που υπάρχουν ακόμα στη δική σας κουλτούρα για να έρθει καλή τύχη ή να φύγει η κακή τύχη. Τι μπορείτε να βρείτε, άραγε;

Στην ελληνική κουλτούρα, υπάρχουν, λοιπόν, πάρα πολλές συνήθειες που χάνονται στα βάθη των αιώνων, και που υποτίθεται ότι φέρνουν καλή τύχη. Όπως το σπάσιμο του ροδιού μπροστά από την εξώπορτα την Πρωτοχρονιά, ή ότι μπαίνεις με το δεξί πόδι σε ένα καινούριο σπίτι, ή ότι “χτυπάς ξύλο” (κάτι ξύλινο) για να μη γίνει κάτι κακό. Ή, αντίθετα, αν σπάσει ένας καθρέφτης μέσα στο σπίτι θα φέρει 7 χρόνια κακής τύχης, δηλαδή: “κακοτυχίας”. Ας δούμε μερικές συνήθειες ακόμα, που πρέπει ή δεν πρέπει να κάνουμε:

1. Μην περνάς πάνω από κάποιον ξαπλωμένο, γιατί θα κοντύνει.

2. Μη χασμουριέσαι με ανοιχτό το στόμα, γιατί φεύγει η ψυχή σου.

3. Μην τσουγκρίζεις το ποτήρι όταν πίνεις καφέ, γιατί φέρνει κακή και όχι καλή υγεία.

4. Μην απλώνεις τα ρούχα σου το βράδυ, γιατί σου τα παίρνουν οι νεράιδες.

5. Μη δώσεις σαπούνι στο χέρι κάποιου, γιατί θα τσακωθείς μαζί του.

Αντίθετα:

1. Αν σε φαγουρίζει το αριστερό χέρι, θα πάρεις χρήματα.

2. Αν σπάσεις ένα ποτήρι είναι “γούρι”.

3. Μερικά γούρια (φυλαχτά από κάποιο μέταλο, συνήθως ασήμι) που μπορείς να έχεις σπίτι σου ή να κάνεις δώρο σε κάποιον είναι το ρόδι, το μάτι, το σκόρδο ή το κλειδί.

4. Αν ρίξεις αλάτι πίσω από τη σκούπα, φεύγει πιο γρήγορα ένας κακός επισκέπτης.

5. Αν το δεξί σου μάτι “παίζει”, τότε θα δεις κάποιον αγαπημένο σου σύντομα.

Κανείς δε γνωρίζει ακριβώς πότε ξεκίνησαν και τι ακριβώς σημαίνουν αυτές οι προλήψεις ή αλλιώς “δεισιδαιμονίες” (που σημαίνει “φόβος του θείου”, γιατί έρχεται από το αρχαιοελληνικό ρήμα “δείδω”, δηλαδή φοβάμαι, και τη λέξη “ο δαίμων” δηλαδή θεότητα). Το σίγουρο είναι ότι συνεχίζουν να υπάρχουν, ακόμα και στον γεμάτο ορθολογισμό κόσμο μας.

Πες μου στα σχόλια | Tell me in the comments below:

• Ποια πρόληψη υπάρχει στη δική σου κουλτούρα; Την πιστεύεις;

Ευχαριστώ για την ανάγνωση!

~ Δανάη

---